Edukim për mjedisin dhe klimën

Ndoshta jeni kurioz për të ditur sesi kalon muaji prill në qendrën EDEN prej vitit 2005.
Duke parë kalendarin e ditëve mjedisore në 22 prill shënohet Dita Ndërkombëtare e Tokës, dhe Qendra EDEN prej 13 vjetësh organizon përcjelljen edita e tokes web mesazhit për mbrojtjen e tokës duke u bërë dhe anëtar zyrtar i rrjetit “Earth Day Network” në vitin 2010.

Tema e këtij viti “Edukim për mjedisin dhe klimën”, nuk mund të organizohej më mirë se në shtëpizën e “Edukimit mjedisor EDEN” pranë kopshtit zoologjik ku ka një ndërthurje dhe një reflektim shumë të mirë të këtyre dy çështjeve. Aktiviteti, ditën e shtunë 22 prill 2017 filloi me fjalët përshëndetëse të Znj. Ermelinda Mahmutaj, drejtoreshë e qendrës EDEN, Znj.Pranvera Mziu, mësuese në shkollën profesionale Kamëz dhe e Znj. Alma Lulja, ProCredit Bank.
Aktiviteti vijoi me prezantimin e shtëpizës ekologjike  e cila u rindërtua duke përqafuar praktikat më të mira mjedisore si: energjinë diellore për përdorimin e energjisë elektrike dhe sistemin e mbledhjes së ujit të shiut për përdorim në ambjentet e saj të brendshme me qëllim shembullin konkret të një shtëpize ekologjike dhe më kryesorja për zhvillimin e orëve të edukimit mjedisor për fëmijët jo vetëm të Tiranë, por edhe të qyteteve të tjera të Shqipërisë. Në vijim të orëve të ngrohta nga dielli gazmor i asaj dite, nxënësit e shkollës profesionale të Kamzës ndoqën dy sesione të ndara edukuese për ujin dhe për ajrin,të organizuara nga vullnetarët e qëndrës EDEN  me qëllim promovimin e vlerave të natyrës pranë kopshtit Zoologjik, duke përdorur mjete didaktike të Kitit Mjedisor të Qendrës EDEN. Nxënësit e shkollës profesioanle në Kamëz  i dhanë formë këtij aktiviteti duke sjellë punimet e tyre të realizuara me dorë të cilat reflektonin një model për një zhvillim sa më të shëndetshëm të mjedisit duke sjellë një serrë ne miniaturë me disa bimë të mbjella në të dhe një model të një shtëpie ekologjike banimi ndërtuar me materiale të ricikluara. dita e tokes 2
Cikli aktiviteteve vijoj gjithashtu me mbjelljen në pjesën e parme të shtëpizës të farave për lule shumëngjyrëshe për të krijuar një ambjent sa më të përshtatshëm për rritjen e bletëve dhe për mbrojtjen e tyre nga rreziku i zhdukjes si pjesë e fushtatës "The right to Be(e)".
Kjo ditë e mbushur me  gjallëri nuk mund të mbyllej pa praninë e artit!  Piktorët më të mirë të cilët vizatuan në çantat e bezes të realizuara nga Qendra EDEN dhe nga ProCredit Bank, ishin fëmijët me të qeshurat e tyre ëngjëllore  dhe nxënësit me gëzimin rinor të cilët e bënë këtë pjesë të ditës mbresëlënëse. Mesazhet e shkruajtura dhe të vizatuara ishin të lidhura drejpërdrejt me mjedisin si psh: Unë e dua natyrën!, Mbro Natyrën!, Jo më qese plastike!- Mesazhe të thjeshta dhe shumë kuptimplotë.

“Jam shumë e lumtur që po edukoni edhe brezin e ri, sepse ata janë e ardhmja, me ata dhe për ata duhet të mbrojmë më shumë Tokën tonë. Kur shikon gëzimin në fytyrën e tyre, them se ka ende shpresë" - shprehet Krista Cela, qytetare.

Për këtë organizim falenderojmë projektin “Jetesë e qëndrueshme drejt nismave pro-mjedisore”  që Qendra EDEN zbaton mbështetur nga Ambasadën Amerikane Tiranë, projektin “Perspektivë drejt integrimit në BE- Angazhim i qytetarëve aktivë dhe shoqërisë civile në politikat mjedisore’” në kuadër të programit Achieve mbështetur nga REC shqipëri dhe financuar nga Bashkimi Evropian. Banka ProCredit ka qenë përherë një nga mbështetëset kryesore të shtëpizës ekologjike dhe e falenderojmë për çantat ekologjike dhe për përzemërsinë e treguar për mjedisin.

Deri tani sollëm pranë jush një ditë prilli të qendrës EDEN, por ndërkohë ne jemi marrë me përgatitjen e kësaj dite dhe të aktiviteteve të tjera që ne zhvillojmë për të cilat ju ftojmë të qëndroni gjithmonë të përditësuar.

Fotografitë e aktivitetit mund ti ndiqni në facebook e qendrës EDEN

Ftese për të festuar ditën e tokës

Qendra EDEN ju fton që të festoni Ditën e Tokës këtë vit pranë Shtëpizës Ekologjike të Edukimit Mjedisor EDEN, Kopshti Zoologjik.
Tema e këtij viti është “Edukim për mjedisin dhe klimën”, dhe një sërë aktivitetesh do shoqërojnë përceptimin sa më të C Ftesa per diten e tokes1mirë të kësaj teme nëpërmjet një programi që fillon në orën 10:30 të shtunën paradite, 22 prill 2017.


Do fillojmë me prezantimin e shpizës ekologjike, mënyrën e funksionimit të saj me panele diellore dhe me grumbullues të ujit të shiut etj; Një ekspozitë e punimeve të nxënësve të shkollave profesionale për të treguar përceptimin e tyre drejt zhvillimit të qëndrueshëm do të jetë e pranishme gjatë kohës së mbarëvajtjes së aktiviteteve. Lojërat mjedisore për të rritur dhe për të vegjel do të zhvillohen nga Qendra EDEN dhe si përmbyllje do të kemi mundësi për pak art duke pikturuar çantë beze. Ftojmë të gjithë personat të cilët duan të festojnë ditën e tokës. Për më shumë lexoni programin.

Pse proteston Zharrëza?

Në 27 shkurt 2017 banorë të Zharrzës ndërmorën një marshim 4 ditor nga fshati i tyre drejt Tiranës me qëllimin për të tërhequr vëmendjen e qeverisëGGF film shqiptare dhe atë të medias gjithashtu, të cilët për hir të së vërtetës e kanë lënë thuajse në hije këtë rast. Marshimi nisi filllimisht me grevë urie të 7 personave në Zharrës ku pati vetëm reagim mediatik dhe anjë hap më tej nuk u ndërmorr. Qendra mjedisore EDEN e ka ndjekur rastin që prej vitit 2011 duke dalë me rekomandime konkrete (në vitin 2014) për të minimizuar problematikat në zonë dhe duke i adresuar të gjitha shqetësimet e banorëve edhe Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim. Situata pati përmirësime të dukshme në sinjalistikën e rrugëve ku automjetet e punës kalonin në afërsi të zonave të banuara.

Në 1 Prill 2015 gjatë veprimtarisë hidrokarbure të “Bankers Petroleum Albania Ltd.” (Bankers) në pusin e naftës nr. 5761 ka ndodhur fontana (shpërthimi i këtij pusi) e cila ka shkaktuar ndotje të mëdha në ajër dhe dëme të konsiderueshme në tokat e banorëve që jetonin aty pranë. Një komision i posaçëm me përfaqësues të ish Komunës Kuman, Këshillit të Qarkut Fier dhe të Bankers, u ngrit për të verifikuar dëmet e shkaktuara. Komisioni vendosi dhënien e ndihmës financiare prej 248 861 366. 72 lekësh me TVSH për vetëm 48 pronarë objektesh në zonë. Banorët shpehën pakënaqësi dhe kërkojnë vazhdimisht mbështetjen e Bashkisë së Roskovecit për adresimin e problemeve të tyre.  

E ndodhur para një situate të tillë, me qytetarë të pakënaqur, si dhe në mungesë të mirëfilltë bashkëpunimi me Bankers, Bashkia e Roskovecit përqas frymën e bashkëpunimit me organizata të shoqërisë civile për të trajtuar situatën dhe ndërmarr masa të zgjidhjes së disa prej ngërçeve të kriijuara. Në këtë frymë, më datë 10/01/2016 Bashkia Roskovec nënshkroi marrëveshjen e bashkëpunimit me Qendrën EDEN. Qëllimi i këtij bashkëpunimi ishte njohja e komunitetit me mekanizmat e ankimimit dhe për të adresuar problemet e tyre.  Pas disa takime që Qendra EDEN zhvilloi në zonë me komunitetin e prekur dhe me përfaqësues të Bankers Petroleum, u konstatua se situata në këto zona është shumë më poblematike dhe e rënduar seç paraqitet dhe tërmetet e shkaktuara nga shpërthimet janë një nga shumë shqetësimet që banorët sfidojnë çdo ditë dhe me të cilat u duhet të bashkëjetojnë. Kjo u vu re edhe nga analizat e ujit të pijshëm që EDEN analizoi në disa familje të zonës ku u evidentua që parametrat fiziko-kimikë të analizuar ishin jashtë normës kufij sipas standardit shqiptar dhe atij evropian. Si nevojë e vazhdueshme e komunitetit mbetet nevoja për të patur rezultate të pavarura nga rezultatet e paraqitura nga Bankers të parametrave të cilësisë së ajrit, i cili konstatohet nga banorët si shumë i ndotur dhe që ndikon drejtpërdrejtë në shëndetin e tyre. Gjithë komuniteti ndodhet përpara një situate të ndërlikuar, por mbi të gjitha jetike, të cilat nisuar nga puna e Qendrës EDEN në zonë dhe mbështetur në deklaratat e banorëve, lidhen me:

•   Probleme shëndetësore që vijnë nga ndotjet në ajër-ujin e pijshëm dhe në tokën bujqësore;
•   Ndotje të ujit dhe infrastrukturë jo efikase ujore;
•   Numër thuajse i papërfillshëm i individëve që janë punësuar dhe punojnë për Bankers;
•   Mungesë në investime sociale;
•   Shtëpi të rrënuara prej tërmeteve;
•   Mungesë të konsultimeve, ose konsultime jo gjithëpërfshirës të banorëve të zonës;
•   Mungesë bashkëpunimi efikas mes Bashkisë së Roskovecit-qytetarëve-Bankers;
•   Mungesa e institucioneve shtetërore që të mbajnë përgjejgjësi dhe të marrin masa konkrete për problematikat e zonës;
•   Dëmshpërblime të bëra në mënyrë të padrejtë.

Në një situatë të tillë banorët e Zharrzës, gjetën si të vetme rrugë për t'u dëgjuar dhe për të adresuar problemet e tyre protestën në Tiranë, aty ku institucionet shtetërore veprojnë. Qendra EDEN mbështet fort iniciativën e tyre dhe do të vazhdojë punën e saj për të adresuar problemet e komunitetit organeve përgjegjëse. Urojmë që kjo protestë të marri zgjidhje sa më të shpjetë, duke zhvilluar hapa konkrete për përmirësimin e saj dhe veçanërisht veprime afatgjata për të mos pasur më përsëritje të tilla në zonë.

Qendra EDEN ka zhvilluar dhe një video me reagime të drejtpërdrejta të qytetarëve që mund ta shihni duke klikuar Të jetosh afër naftës nuk do të thotë të jetosh në ferr

Mbetjet Farmaceutike- Një analizë e praktikave aktuale në Tiranë

Gjendja aktuale e menaxhimit të mbetjeve spitalore dhe farmaceutike në Shqipëri është shumë e brishtë dhe përbën një nga shqetësimet më të mëdha që kemi në menaxhimin e mbetjeve në tërësi.

Qendra EDEN në muajin nëntor dhe dhjetor të 2016 ndërmori një nisëm për të zhvilluar një studim në lidhje me menaxhimin e mbetjeve farmaceutike nëWPI Farmaceutike Tiranë. Ky studim u zhvillua në saj të WORCESTER POLYTECHNIC INSTITUTE (WPI), Universitet Privat i Teknologjisë së Orientuar , themeluar në vitin 1856 në Worcester, Massachusetts. Ky universitet ofron brenda strukturës së tij  Qendrat e Projektit duke bërë të mundur zhvillimin e studimeve kërkimore nga studentët në shumë vende të botës. Që prej vitit 2013, Shqipëria është një ndër shtetet të cilat bashkëpunojnë me këtë universitet duke bërë të mundur zhvillimin e disa projekteve me çështje të ndryshme.EDEN, në vijim të Raportit Tregues Vlersimi mbi Menaxhimin e Mbetjeve Spitalore në 5 qytete të vendit- hartuar nga rrjeti i Vigjilencës Mjedisore ‘Një sy për mjedisin!” në nëntor 2014 dhe pasuar nga problemet e vazhdueshme të mbetjeve spitalore dhe farmaceutike  vendosi të zhvillojë këtë studim.

Qëllimi i studimit ishte analizimi i praktikave aktuale në lidhje me menaxhimin e mbetjeve farmaceutike në Tiranë.

Aktualisht në Tiranë ushtrojnë aktivitet 730 farmaci të liçensuara të shpërndara në 11 njësi administrative, shumica e të cilave janë në pronësi private dhe shumë të vogla.  Zonat që u përqëndrua studimi  ishin Ish-Bllokut, Qendra e Tiranës, dhe Ali Demi, të vendosura përkatësisht në zonat jug-qendrore, qendrore dhe lindore të Tiranës. Ka të paktën 27 farmaci vendosura në Ish-Bllokut, të paktën 34 në Qendër dhe të paktën 14 në Ali Demi. U zgjodhën këto zona të Tiranës pasi secila nga këto të treja ka karakteritika të veçanta të cilat menduam se do të reflektoheshin dhe në gjetjet e raportit. Ish Blloku dikur shtëpia e shumë dhëheqësve politik, sot një zonë e populluar dhe e shtrenjtë ku supozohet që banorët mund të shpenzojnë më shumë për medikamentet; qendra një zonë e ngarkuar e Tiranës dhe pritej të ishte një nga zonat më të kontrolluara dhe për krahasim u vendos Ali Demi, lagje pak më larg nga qendra dhe me numër klientele më të paktët se dy zonat e tjera. Pavarsisht vendosjes së farmacive, të gjitha farmacitë në Tiranë janë të gjitha subjekte nën kontrollin e rregullave të vendosura nga institucionet përkatëse.

Për të mbledhur informacion e nevojshëm u përdor një multi metod e përbërë nga intervista, vëzhgime të drejtpërdrejta në subjekte, dhe analiza e të dhënave qeveritare dhe private.
Katër studentë të WPI ndihmuar dhe nga vullnetarë të Qendrës EDEN, intervistuan në terren 73 farmaci (10% të numrit total të farmacive) në lidhje me procedurën e mbledhjes dhe trajtimit të mbetjeve farmaceutike. Bazuar në legjislacionin aktual për menaxhimin e mbetjeve spitalore dhe farmaceutike,  çdo farmaci është e detyruar të jetë e lidhur me një subjekt që trajton mbetjet farmaceutike në mënyrë që mbarëvajtja e sistemit të menaxhimit të funksionojë ashtu siç duhet. Pavarsisht vendit ku ato lokalizoheshin, një numër shumë i vogël i farmacive deklaruan që kanë kontratë me një subjekt trajtues dhe 60% e të intervistuarve u shprehën se ata nuk kanë kontrat me një subjekt trajtues. Kjo përqindje mund të ndahet në 2 grupe të intervistuarish: ata që deklarojnë që nuk prodhojnë mbetje farmaceutike dhe rrjedhimisht nuk kanë nevojë të lidhin kontratë dhe ata të cilët thonë që prodhojnë një sasi të caktuar, por nuk kanë një kontratë.

Duke kaluar në shumë pyetje dhe të dhëna që u mblodhën përgjatë fazës së studimit, raporti në vetvete rekomandon:

  • Përmirësimin e përqasjes së informacionit pasi një nga përfundimet ishte mungesa dhe mospërputhja e informacionit të dhënë nga farmacistët. Ne besojmë se ngritja e një strukture të mirëfilltë informuese do ndihmonte të gjithë farmacistët të jenë të informuar për ligjin si dhe do të lehtësonte shumë procesin e trajtimit të mbetjeve farmaceutike.
  • Përmirësimi i kontrollove nga Minsitria e Shëndetësisë është një hap shtesë që mund të ndihmojë për përmirësimin e menaxhimi të mbetjeve farmaceutike. Rritja e cilësisë dhe shpeshtësisë së kontrolleve nga inspektoriati mund të ndikojë që farmacitë të veprojnë në përputhje me ligjin dhe përveç kësaj ata mund të ofrojnë mundësinë që farmacitë të bëjnë pyetjet e nevojshme.
  • Nxitjet për asgjësimin e duhur të mbetjeve farmaceutike  duke krijuar stimuj në përputhje me ligjin do të ishte një metod që do të ndikonte pozitivisht në sistemin aktual të menaxhimit. Nxitjet që mund të ndikojnë në përmirësim mund përfshijnë: rimbursimet financiare, uljen e taksave apo dhe mundësin për të reklamuar për klientët që farmacia e tyre është miqësore me mjedisin.
  • Dhe si përfundim, ky studim mendon që duhet të ndërmerret një hetim i mëtejshëm pasi të dhënat e mbledhura ishin shumë të ndryshme dhe linin shkak për ngritjen e shumë pyetjeve në lidhje me sistemin aktual. Pra, thellimi dhe vazhdimi i studimeve të mëtejshme do të ndihmonin shumë në kuptimin dhe përmirësimin e situatës.

Për të lexuar më tej në lidhje me këtë studim, ju lutem lexoni raportin duke klikuar "Pharmaceutical Waste Disposal: An Analysis of Current Practices in Tirana, Albania"

Një takim mes miqsh që ka shumë falenderime për të bërë!

Ju na dhuruat emocione të veçanta duke ndarë me ne eksperiencën tuaj dhe duke krijuar një atmosferë sa të ngrohtë dhe familjare për të cilën të gjithë kishim shumë nevojë.
Mbrëmja e 20 shkurtit, pranë Qendrës Kulturore Tulla, na kujtoi edhe njëherë që vetëm përmes vullnetit dhe dëshirës së gjithësecilit çdo kauzë e veshtirë ose jo mund të arrihet nëse angazhohemi pa kushte për të.web green drinks IMG 2070

“Kurrë mos dysho se një grup i vogël qytetarësh aktivë mund të ndryshojë botën; e vërteta është që vetëm ata e kanë arritur”- Margaret Mead -

Jo rastësisht kjo ishte edhe motoja e aktivitetit tonë në formatin “Green Drinks”, për të theksuar edhe njëherë që përfshirja e vogël e çdo individi në çështje që na prekin dhe në të cilat besojmë, bëhen përfshirja e madhe e të gjithëve ne në realitetin ku jetojmë e më gjerë.
Interesi dhe lëvizja gjithnjë e në rritje e të rinjve dhe qytetarëve aktivë për çështje të ndryshme, por veçanërisht për tematikat mjedisore i dha spunton dhe idenë Qendrës EDEN për të organizuar një aktivitet-takim miqësor duke dalë nga formati i aktiviteteve të zakonshme dhe duke pasur si aktorë kryesorë pikërisht të rinjtë dhe qytetarë pasionantë të cilët veprojnë dhe kërkojnë të integrohen gjithnjë e më shumë në çështje që kalojnë kufijtë e një zone të caktuar. Përmes këtij aktiviteti më shumë se 60 të pranishëm patën mundësinë të njiheshin nga afër me njeri-tjetrin, të shkëmbenin kontaktet e tyre dhe të mund të forconin urat e komunikimit dhe të bashkëpunimit në çdo sferë të interesit të përbashkët në vazhdimësi.

Krijimi i një komuniteti mjedisor jo vetëm brenda Shqipërisë, ishte qëllimi për të cilët të gjithë të pranishmit ishin të ndërgjeshëm, e kanë kërkuar në mënyrë të vazhdueshme dhe është linja dhe kërkesa kryesore që Qendra EDEN synonte dhe synon të arrijë në vazhdimësi.
Në qëndër të skenës u vendosën studentët, të rinjtë, vullnetarë të Qendrës EDEN dhe çdo qytetar që ndau me të pranishmit eksperiencën e vet dhe mënyrën sesi secili e sheh dhe e percepton mjedisin dhe aktivizmin. Takimi u la i lirë për të ngritur pyetje, folur, diskutuar, për tu njohur më shumë me njeri-tjetrin dhe për tu parë së bashku përmes sysh-femijësh, që më shumë se kushdo tjetër, përpiqen, besojnë dhe arrijnë. Mesazhet që çdo individ përcolli ishin sa të sinqerta po aq edhe frymëzuese për të gjithë.

"Realiteti është i korruptuar, edhe mjedisi brenda tij, ndaj lufta dhe aktivizmi duhet të jetë i fortë dhe i qëndrueshëm në kohë!" 
"Lufta mjedisore kërkon shpirt, jo gjithmonë fonde!"...

Ju i ndatë këto mesazhe dhe shumë të tjera gjatë takimit, të cilat të gjithë të pranishmit i vlerësuan dhe duke nxitur frymëzimin për punën dhe angazhimin tonë të përbashkët në fushën e mjedisit.

Pjesëmarrësi dhe mbështetësi i vazhdueshëm i tematikave mjedisore, eksperti ligjor mjedisor, Enio Haxhimihali, e orintoi fjalën e tij drejt angazhimit tëWeb drinks1 IMG 2074 shoqerisë civile dhe kanaleve ndërlidhëse që duhet të ekzistojnë dhe të forcohen gjithnjë e më shumë mes organizatave dhe qytarëve aktivë.
Studentë e pedagogë, dashamirës së mjedisit, u përshinë në diskutime natyrshëm dhe me pasionin e vrullin e individëve që e duan mjedisin dhe ndiejnë nevojën e vazhdueshme të rrisin angazhimin e tyre si qytetarë aktivë, pjesëmarrës dhe vendimmarrës.
Organizata Eco Guerilla nga Tetova theksoi fort rëndësinë e madhe që ka çdo individ i veçantë dhe kontributin që qytetarët mund të japin jo vetëm brenda hapësirës së vogël së qytetit ku jetojnë. Arianit Xhaferri shfaqi përmes fotografisë e videos aktvizmin e qytetarëve në Tetovë ndaj një çështje mjaft delikate jo vetëm për mjedisin, por dhe për shëndetin si ndotja e rënduar e ajrit.

Përfaqësuesit e organizatave mjedisore, të rinjtë dhe të gjelbrit ndër vite e orientuan diskutimin mbi aktivizmin e shpirtin aktiv, luftën mjedisore që ka nevojë për më shumë kurajë, dëshirë e vullnet dhe mbi rritjen e angazhimit të qytetarëve duke e prekur dhe jetuar situatën nga afër, në terren, atje ku problemi ekziston dhe mund të zgjidhet realisht.Aktiviteti në sfond shoqërohej nga tinguj muzikorë dhe fotografi të Koncertë-Protestës të zhvilluar në Valbonë për të cilësuar dhe njëherë se përmes angazhimit individual, social e kulturorë sfidat e përbashkëta bëhen të prekshme dhe të realizueshme.

Falemnderit të gjithëve ju për pjesëmarrjen dhe urojmë të kemi qenë të frytshëm sado pak për njeri-tjetrin dhe të jeni argëtuar nën notat e muzikës së ëmbël dhe profesionalizmit të Venera Lumanit, Lind Islamit dhe Klodi Harunit që na shoqëruan me shumë dashuri.
Çdo kontribut i dhënë në këtë format të parë të organizuar nga ne, le të jetë frymëzim për takimet tona të ardhshme.

Fotografitë e aktivitetit mund ti shikoni në facebook-un e qendrës EDEN duke klikuar këtu

Aktiviteti zhvillohet në kuadër të projektit "Perspektivë drejt integrimit në Bashkimin Evropian-Angazhim i qytetarëve aktivë dhe shoqërisë civile në politikat mjedisore“ i zbatuar nga Qendra EDEN, pjesë e programit "Shoqëri civile shqiptare për një mjedis Evropian" (ACHIEVE) zbatohet nga Qendra Rajonale e Mjedisit Shqipëri (REC Shqipëri) dhe financohet nga Bashkimi Evropian në Shqipëri.