STUDIMI RAJONAL MBI ZHVILLIMIN E EKONOMISË SË GJELBËR

Cover studimi Q.EDEN GEAR

 

Studimi “E ARDHMJA JONË E GJELBËR” – mundësitë e zhvillimit të ekonomisë së gjelbër në zonën e Malit të Zi, Serbisë, Maqedonisë së Veriut, Bosnje e Hercegovinës dhe Shqipërisë” ka si qëllim të hedhë dritë mbi zhvillimin e Ekonomisë së Gjelbër në rajon, vendosur në kontekstin e Ndryshimeve Klimatike dhe Marrëveshjen e Gjelbër Evropiane.

Ky studim siguron një pasqyrë të përgjithshme të situatë dhe sfidave aktuave të vendeve të përfshira në studim, si – Shqipëria, Bosnje e Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia. Për të vlerësuar dhe analizuar situatën në vendet e rajonit, ishte e nevojshme të rishikoheshin një numbër studimesh, dokumentash, politika publike të vendeve përkatëse.

Pikënisja e këtij studimi u ngrit bashkërisht me OSHC-të të cilat janë të angazhuara në mbrotjen e studimit, zhvillimin e gjelbër dhe sociale, përmes konsultimeve të mbajtura në çdo vend të rajonit. Në Shqipëri mbajtur në 10 Shkurt 2021 (për më shumë). Përveç kësaj, përgjatë konsultimeve mbi këndvështrimin e zhvillimit të gjelbër janë reflekuar gjithashtu dhe pikëpamjet e sektorit fitimprurës, ekspërtëve, akademikë dhe përfaqësues të institucioneve publike të angazhuara në zhvilimin e gjelbër dhe social.

Përmes këtij studimi, partneriteti i projektit “Ekonomi e Gjelbër për Rajon të Zhvilluar” (GEAR) është përpjekur të sjellë një “mjet” për ndërgjegjësimin mbi rëndësinë dhe domodoshmërinë e veprimit, ofrimit të shembujve dhe praktikave të suksesshme që nxisin krijimin e modeleve të reja të veprimit dhe biznesit më të gjlebër.

Për të aksesuar dhe shkarkur studimin klikoni – këtu

Studimi “E ARDHMJA JONË E GJELBËR” – mundësitë e zhvillimit të ekonomisë së gjelbër në zonën e Malit të Zi, Serbisë, Maqedonisë së Veriut, Bosnje e Hercegovinës dhe Shqipërisë” vjen si pjesë e projektit “Green Economy for an Advanced Region”, financuar nga Bashkimi Evropian dhe zbatohet nga FORS Mali i Zi në partneritet me organizatat SMART Kolektive nga Serbia, Qendra për Zhvillim dhe Mbështetje nga Bosnja dhe Hercegovina, EKO Svest nga Maqedonia Veriore, Qendra EDEN nga Shqipëria dhe Shoqata Slap nga Kroacia.

Fushatë për ndarjen e çantave ekologjike me qytetarët

4

A e dini se çantat plastike duan nga 20 deri në 1000 vjet për t’u dekompozuar dhe përbëjnë një rrezik për ekosistemet detare dhe sistemin ushqimor? Për të reduktuar ndotjen plastike dhe parandaluar pasojat e saj, secili prej nesh mund të jap kontributin e tij/saj domethënës, duke zëvëndësuar çantat plastike me çanta tekstili/ekologjike.

Qendra EDEN po zbaton një fushat afat-shkurtër për shpërndarjen e çantave tekstile/ekologjike në tre qytete të ndryshme – Tiranë, Berat dhe Shkodër. Qytetarë të rastësishëm janë bërë pjesë e fushatës duke ndarë opinionet dhe mendimet e tyrë për përdorimin e çantave të plastikës, duke u pajisur më pas me çanta tekstili/ekologjike, të prodhuara nga Qendra EDEN në kuadër të projektit “Ekonomi e Gjelbër për Rajon të Zhvilluar”, mbështetur nga Bashkimi Evropian.

5

Web footer GEAR

“Fushata publike për shpërndarjen e çantave tekstile/ekologjike” vjen si pjesë e projektit “Green Economy for an Advanced Region”, financuar nga Bashkimi Evropian dhe zbatohet nga FORS Mali i Zi në partneritet me organizatat SMART Kolektive nga Serbia, Qendra për Zhvillim dhe Mbështetje nga Bosnja dhe Hercegovina, EKO Svest nga Maqedonia Veriore, Qendra EDEN nga Shqipëria dhe Shoqata Slap nga Kroacia.

Axhenda e Gjelbër: Veprimi për Klimën

factorysmoke 860x466

ÇFARË ËSHTË AXHENDA E GJELBËR PËR BALLKANIN PERËNDIMOR?

Me synim përshpejtimin e masave dhe veprimeve për Klimën dhe Mjedisin në Ballkanin Perëndimor, Bashkimi Evropian po mbështet zbatimin e Axhendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor. Axhenda e Gjelbër përbëhet nga 5 shtylla kryesore si:

(1) Veprimi për Klimën: dekarbonizimi, energjia, lëvizshmëria; (2) Ekonomia Qarkulluese: mbetjet, riciklimi, prodhimi i qëndrueshëm dhe përdorimi i qëndrueshëm i burimeve; (3) Biodiversiteti: mbrotja dhe ripërtëritja e natyrës; (4) Ndotja e ajrit, ujit dhe tokës; (5) Sisteme të qëndrueshme ushqimore dhe zonat rurale.

Objektivat e secilit prej kapitujve të mësipërme do të mundësohen përmes investimeve dhe veprimeve konkrete të mbështetura nga instrumentat financare kryesisht të BE-së.

VEPRIMI PËR KLIMËN

Ballkani perëndimor është një nga rajonet më të prekur në Evropë nga ndikimet ndaj Ndryshimeve Klimatike dhe ky trend parashikohet të vazhdojë, me vlerëismet e rritjes së temperaturës prej 1.7 – 4.0° C, dhe madje edhe tejkalimin e 5.0 ° C deri në fund të shekullit.

Si zotim për përmbushjen e synimeve të vendosur në Axhendën e Gjelbër, vendet e Ballkanit Perëndimor (BP), përfshirë këtu edhe Shqipërinë duhet të ndërmarrin masa që sigurojnë dhe përmbushjen e zotimeve që vendet kanë marrë në kuadër të Marrëveshjes së Parisit. Ndërkaq, synimet dhe veprimet për klimën duhet të jenë të sinkron me synimet e përcaktuara nga BE në ligjin e BE për Klimën – e cila do të kthehet në një kusht kryesor në negociatat e pranimit të BP në BE.

Axhenda e Gjelbër në kapitullin për klimën vlerëson se bashkëpunimi politik dhe mundësimi i alternativave të zbatueshme e praktike për karburantet fosile janë thelbësore për të rishqyrtuar infrastrukturën e paqëndrueshme dhe investimet në energji. Ndihma teknike dhe finnaciare do të jetë e nevojshme për të shfrytëzuar potencialin e madh të një modeli të ri ekonomik të bazuar në qëndrueshmërinë dhe neutralitetin ndaj klimës.

Nëpërmjet Axhendës së Gjelbër, në kuadër të kapitullit për klimën do të ndërmerren këto nisma për të siguruar arritjen e objektivave të vendosur:

  • Lehtësim për përshtatjen dhe transpozimin e ligjit të BE për Klimën;
  • Asistencë për përgatitjen dhe zbatimin e masave adaptuese për klimën në afat-gjatë
  • Sigurimi i asistencës teknike në skemën e tregut të emetimeve dhe alternativave të tjera për zëvendësimin e karburanteve fosile.
  • Identifikimi i mundësive për përfshirjeje të hershme të Ballkanit Perëndimor në Skemën e BE për tregtimin e emetimeve, neës përshatet e gjitha.
  • Përfshirja e rajonit në “Paktin Evropian për Klimën” dhe aktivitet e saj.

Burimi: COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT Guidelines for the Implementation of the Green Agenda for the Western Balkans

(Përkthimi i këtij materiali nuk është zyrtar, ndaj interpretimi i saj në gjuhën shqipe nuk është përgjegjësi e autorit.)

Përmbajtja e këtij artikulli është përgjegjësi e Qendrës EDEN dhe në asnjë rrethanë nuk mund të konsiderohet se pasqyron pikëpamjet e Bashkimit Evropian.

Web footer GEAR

Ky material informues për Axhendën e Gjelbër për Ballkanin Perëndimor vjen si pjesë e projektit “Green Economy for an Advanced Region”, financuar nga Bashkimi Evropian dhe zbatohet nga FORS Mali i Zi në partneritet me organizatat SMART Kolektive nga Serbia, Qendra për Zhvillim dhe Mbështetje nga Bosnja dhe Hercegovina, EKO Svest nga Maqedonia Veriore, Qendra EDEN nga Shqipëria dhe Shoqata Slap nga Kroacia.

Bashkia Has shembull pozitiv për zhvillimin e gjelbër

foto per lajmin e green cross podgoricaQendra mjedisore EDEN ishte e pranishme në konferencën rajonale dy ditore 27-28 korrik 2021 “Zhvillimi i Ekonomisë së Gjelbër”, organizuar nga FORS Montenegro në Podgoricë si pjesë e projektit GEAR i cili po zbatohet në Shqipëri nga Qendra EDEN. Konferenca bëri bashkë aktorë kyç në nivel rajonal, si përfaqësues nga institucione shtetërore, media, sektori privat dhe organizata të shoqërisë civile nga vendet e rajonit.
Në këtë konferencë Qendra mjedisore EDEN, u përfaqësua nga Znj. Ermelinda Mahmutaj, Drejtore Ekzekutive, e cila paraqiti situatën e angazhimit të vendit për zhvillimin e Ekonomisë së Gjelbër në Shqipëri, në nivelin politik, social dhe ekonomik

Në prezantimin e saj, Znj. Mahmutaj, fokus të veçantë i kushtoi shembujve konkret në nivel vendor që përkrahin parimet e Ekonomisë së Gjelbër, si Bashkia Has, si një nga modelet më të mirë për promovimin e konceptit të zhvillit të gjelbër dhe të qëndrueshëm. Nisur kjo, nga aksionet konkrete që janë duke u zhvilluar në bashki të cilat synojnë të vlerësojnë vlerat natyrore të bashkisë, krijimin e kursimeve në buxhetin e bashkisë dhe krijimin e përfitimeve në mjedis. Ndër këto aksione, që zhvillohen në kuadër të projektit ndërkufitar “Kapërcim i gjelbër– drejt ekonomisë së gjelbër vendore me investime inteligjente”* i zbatuar në Shqipëri nga Qendra EDEN dhe Bashkia Has, përmenden investimi efiçent LED për ndricimin rrugor dhe të brendshëm, zhvillimin e planit të veprimit “Shërbimet e ekosistemit dhe investimet intelegjente në Bashkine Has; skema incentivimi etj.

Konferenca mund të ndiqet në kanalin youtube duke klikuar këtu, në minutën 04:08:25 - 04:24:00 ( Prezantimi i Znj. Ermelinda Mahmutaj)

*Projekti ndërkufitar “Kapërcim i gjelbër– drejt ekonomisë së gjelbër vendore me investime inteligjente" mbështetet financiarisht nga Delegacioni i Bashkimit Evropian në Shqipëri përmes programit ndërkufitar Shqipëri-Kosovë nën Instrumentin e Asistencës së Para- anëtarësimit (IPA II) dhe zbatohet në Shqipëri nga Qendra EDEN dhe Bashkia Has dhe në Kosovë nga Balkan Green Foundastion dhe Komuna Klina

Web footer Green Corss

 


 

Axhenda e Gjelbër: Ekonomia Qarkulluese

Ekonomia Qarkuluese

ÇFARË ËSHTË AXHENDA E GJELBËR PËR BALLKANIN PERËNDIMOR?

Me synim përshpejtimin e masave dhe veprimeve për Klimën dhe Mjedisin në Ballkanin Perëndimor, Bashkimi Evropian po mbështet zbatimin e Axhendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor. Axhenda e Gjelbër përbëhet nga 5 shtylla kryesore si:
(1) Veprimi për Klimën: dekarbonizimi, energjia, lëvizshmëria;
(2) Ekonomia Qarkulluese: mbetjet, riciklimi, prodhimi i qëndrueshëm dhe përdorimi i qëndrueshëm i burimeve;
(3) Biodiversiteti: mbrotja dhe ripërtëritja e natyrës;
(4) Ndotja e ajrit, ujit dhe tokës;
(5) Sisteme të qëndrueshme ushqimore dhe zonat rurale.
Objektivat e secilit prej kapitujve të mësipërme do të mundësohen përmes investimeve dhe veprimeve konkretë të mbështetura nga instrumentat financare kryesisht të BE-së.

EKONOMIA QARKULLUESE

Për të arritur nivel të lartë të qarkullimit në prodhim, pra reduktimin e mbetjeve gjatë prodhimit përdorimit efiçient të burimeve, duhet të ndërmerren masa për të adresuar të gjithë ciklin jetësor të produkteve, nga dizenjimi, prodhimi deri te konsumimi, riparimi, ripërdorimi, riciklimi dhe kthimi i burimeve në ekonomi. Parandalimi i gjenerimit të mbetjeve është kyç në këtë plan, dhe mbetjet e gjeneruara të transformohen në burime/produkte apo lënde më cilësi të lartë. Rajoni i Ballkanit Perëndimor duhet të kërkojë mundësi për zvogëlimin e gjurmës së konsumit dhe për rritjen e shkallës të përdorimit të lëndës qarkulluese, e cila sjell nxitjen e përparimit të Ekonomisë Qarkulluese. Kjo duhet të funksionojë dhe ndodhë në bashkëpunim të plotë me aktorët kyç dhe sektorin fitimprurës (biznesin).

Nëpërmjet Axhendës së Gjelbër, në kuadër të kapitullit për Ekonominë Qarkulluese do të ndërmerren këto nisma për të siguruar arritjen e objektivave të vendosur:

  • Mbështetje për të promovuar qëndrueshmërinë e prodhimit të lëndëve të para;
  • Angazhim për integrimin e Ballkanit Perëndimor në zinxhirët e furnizimit industrial të BE-së, në veçanti për ekosistemet kryesore industrial të tilla si energjia e rinovueshme, tekstilet, turizmi, lëvizshmëria, industritë me energji intensive;
  • Mbështetje për zhvillimin e strategjive për Ekonominë Qarkulluese, duke konsideruar të gjithë ciklin jetësor të produktuve, parandalimin e gjenerimit të mbetjeve, menaxhimin dhe riciklimin e përparuar të mbetjeve, ripërdorimin, riparimin dhe riprodhimin;
  • Nisma ndërgjegjësuese për konsumatorët në lidhje me mbetjet, ndarjen e tyre dhe konsumimin e qëndrueshëm;
  • Asistencë në përgatitjen dhe zbatimin e programeve për parandalimin e mbetjeve, menaxhimit të mbetjeve, strategjisë së riciklimit, dhe programeve për ripërdorimin, riparimin dhe prodhimin;
  • Vazhdimi i mbështetjes për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e infrastrukturës të menaxhimit të mbetjeve;
  • Zhvillimi i një marrëveshje rajonale për parandalimin e ndotjes nga plastika, përfshirë në mënyrë specifike trajtimin e mbetjeve detare;
  • Mbështetje për hartimin e politikave për zhvillimin e qëndrueshëm dhe inovacionit në ekonomi, përmes zbatimit të “Smart Specialisation Strategies”.

Burimi: COMMISSION STAFF WORKING DOCUMENT Guidelines for the Implementation of the Green Agenda for the Western Balkans

(Përkthimi i këtij materiali nuk është zyrtar, ndaj interpretimi i saj në gjuhën shqipe nuk është përgjegjësi e autorit.)

Përmbajtja e këtij artikulli është përgjegjësi e Qendrës EDEN dhe në asnjë rrethanë nuk mund të konsiderohet se pasqyron pikëpamjet e Bashkimit Evropian.

Web footer GEAR

Ky material informues për Axhendën e Gjelbër për Ballkanin Perëndimor vjen si pjesë e projektit “Green Economy for an Advanced Region”, financuar nga Bashkimi Evropian dhe zbatohet nga FORS Mali i Zi në partneritet me organizatat SMART Kolektive nga Serbia, Qendra për Zhvillim dhe Mbështetje nga Bosnja dhe Hercegovina, EKO Svest nga Maqedonia Veriore, Qendra EDEN nga Shqipëria dhe Shoqata Slap nga Kroacia.